Uniwersytet Zielonogórski 

Kolekcję zbiorów specjalnych w naszej bibliotece założono w 1972 roku. Tworzy ją zbiór  starodruków, książek XIX-wiecznych, rękopisów, elementarzy polskich i obcojęzycznych, zabytkowej kartografii, grafiki dawnej i współczesnej, plakatów, pocztówek,   druków bibliofilskich i ulotnych oraz innych materiałów specjalnych. Całość obejmuje blisko 21 tys. jednostek inwentarzowych.
Najstarsze polskie druki w księgozbiorze mają rodowód XVI-wieczny (przekłady biblii, postylle, pisma o treści hagiograficznej, dzieła historiograficzne i prawnicze). Najwcześniej datowanym zabytkiem w dziale jest podręcznik do matematyki Algoritmus linealis (1507). Ze względu na walory wydawnicze i literackie szczególną uwagę zwracają trzy polskie biblie: brzeska z 1563 roku, Leopolity z 1577 roku oraz Jakuba Wujka z 1599 roku. Ozdobę zbioru poloników stanowi poczet królów Ikones książąt i królów polskich (1605) autorstwa ks. Jana Głuchowskiego. Użyto tu ponad 40 klocków drzeworytowych z wyobrażeniem sylwetek królów. Na uwagę zasługują także: łaciński Traktatus de duobus Sarmatiis Macieja Miechowity (1517), Żywoty świętych Piotra Skargi (1598), Statuta, prawa i przywileje koronne Jana Januszowskiego (1600). Zbiór XVII i XVIII-wiecznych poloników charakteryzuje się dużą rozpiętością tematyczną. Są to dzieła z dziedziny nauk ścisłych (np. matematyka, architektura), mowy polityczne i okolicznościowe, kazania. Do najpiękniejszych, z punktu widzenia sztuki typograficznej, druków tego czasu należą Sielanki polskie z różnych autorów zebrane... (1778) ozdobione całostronicowymi kopersztychami, czyli miedziorytami. Zbiory specjalne obejmują także cenniejsze wydania poloników i druków obcych XIX stulecia. Naszym „białym krukiem” jest pierwsze paryskie wydanie Pana Tadeusza z 1834 roku. Z druków obcych wspomnijmy pisma takich luminarzy kultury europejskiej jak Erazm z Rotterdamu, Marcilio Ficino, Jan Agricola, Marcin Luter, Jan Kalwin i Filip Melanchton. Są o druki związane z rozwojem reformacji i humanizmu renesansowego, stąd nie brakuje wśród nich łacińskich wydań autorów starożytnych (Cycerona, Platona) i pism św. Augustyna.
Zbiory specjalne obejmują także pomocne w badaniach nad dziejami naszego regionu źródła rękopiśmienne i dawną kartografię. Posiadamy dawne kroniki-monografie miast  oraz zabytki kartograficzne w postaci map, atlasów, planów bitew itd., dokumentujące przemiany historyczne na Środkowym Nadodrzu. Należy w tym miejscu wyróżnić spisany na pergaminie statut zielonogórskiego Bractwa Kurkowego z końca XVII w., ciekawy przyczynek do badania dziejów społeczności miejskiej dawnej Zielonej Góry.

Do zadań Pracowni Konserwacji Zbiorów Dawnych należy:

-  wykonywanie współczesnych opraw książek: ochronnych, broszurowych i artystycznych,
-  odtwarzanie opraw starych książek według oryginalnych wzorów,
-  rekonstrukcja starych kart,
-  czyszczenie i odświeżanie starodruków, zbiorów ikonograficznych i kartograficznych,
-  wykonywanie dla zbiorów ochronnych tek  i passe-partout,
-  prowadzenie innych prac renowacyjnych dla wszelkich materiałów o podłożu papierowym.

W ramach Działu Zbiorów Specjalnych funkcjonują:

Biblioteka Uniwersytetu Zielonogórskiego, al. Wojska Polskiego 71, 65-762 Zielona Góra, www.bu.uz.zgora.pl, e-mail: BU@uz.zgora.pl