Uniwersytet Zielonogórski 

       Publikowanie otwarte w programie „Horyzont 2020” oraz w innych europejskich programach, w tym NCN


Wyniki badań powstałych w ramach programu „Horyzont 2020” muszą być udostępnione w modelu otwartym. Komisja Europejska wprowadziła obowiązek bezpłatnego dostępu do wszystkich recenzowanych publikacji naukowych finansowanych z grantów programu, a koszty z tym związane uznała za kwalifikowane. Wspiera ona zarówno „złotą” jak i „zieloną drogę otwartego dostępu” („złota droga” – opublikowanie artykułu w czasopiśmie otwartym; „zielona” - opublikowanie artykułu w czasopiśmie, które nie zapewnia otwartego dostępu i zdeponowanie go w repozytorium w terminie 6 miesięcy od daty opublikowania lub roku w naukach humanistycznych i społecznych).

W programach „Horyzont 2020” otwarty dostęp odnosi się również do danych badawczych. Na początku funkcjonowania programu KE wprowadziła pilotażowy program otwartego publikowania danych badawczych tylko w wybranych konkursach (tzw. ang. Open Research Data Pilot), od 2017 r. obowiązek ten dotyczy beneficjentów ze wszystkich obszarów nauk. Komisja wprowadziła zasadę „tak otwarte jak to możliwe, tak zamknięte jak jest to niezbędne”, zwalniając autorów projektów z obowiązkowego udostępnienia danych z ważnych powodów związanych z ochroną, poufnością czy bezpieczeństwem danych.

Również liderzy europejskich agencji narodowych finansujących badania naukowe, zrzeszeni w tzw. cOAlition S, podjęli inicjatywę urzeczywistnienia pełnego i natychmiastowego dostępu do publikacji naukowych, finansowanych ze środków publicznych, już od 2021 r. W dążeniu tym wspierani są przez Science Europe, Komisję Europejską oraz Europejską Radę ds. Badań Naukowych (ERC).

Do grupy Science Europe oraz cOAlicji S należy Narodowe Centrum Nauki finansujące badania na poziomie polskim. Ono również postawiło realizatorom swoich projektów badawczych wymóg publikowania w otwartym modelu rezultatów badań, zalecając także otwarte publikowanie danych badawczych oraz innych materiałów powstałych w ramach grantów (Pismo dyrektora Narodowego Centrum Nauki w sprawie otwartego dostępu i zarządzania danymi badawczymi).

Otwartość badań pozwoli na ponowne wykorzystanie treści w dowolnym celu, także komercyjnym. Dostęp do danych badawczych i dzielenie się nimi są głównymi filarami otwartej nauki.


Źródła:

Biblioteka Uniwersytetu Zielonogórskiego, al. Wojska Polskiego 71, 65-762 Zielona Góra, www.bu.uz.zgora.pl, e-mail: BU@uz.zgora.pl